03-10-07

Zwaar probleem, deel 2 (3-10-07)

GEVOLGEN en OORZAKEN van gewichtstoename bij borstkanker

Gevolgen van 'sarcopenic obesity' na diagnose
Er bestaat inmiddels een groot scala aan onderzoeken dat de gevolgen van gewichtsstijgingen na de diagnose borstkanker beschrijft. Uit de literatuur blijkt dat gewichtstoename negatieve gevolgen heeft op zowel psychosociaal, lichamelijk als prognostisch vlak.
 Gewichtstoename en prognose
Naar aanleiding van een analyse van 14 studies werd geconcludeerd dat overgewicht een negatief effect heeft op de prognose. Sindsdien zijn er 26 studies gepubliceerd die het verband onderzochten tussen gewicht of body mass index (BMI) enerzijds en het optreden van recidief of mortaliteit anderzijds.
Bij 17 van deze 26 studies was een hoog gewicht of BMI een significante risicofactor voor een recidief, een kortere overlevingsduur of beiden. Het risico op mortaliteit bij borstkanker was 30 tot 54% hoger bij vrouwen met 'ernstig' overgewicht t.o.v. vrouwen met 'minder ernstig' overgewicht.
Zeven studies vonden geen en twee studies een invers verband tussen gewicht of BMI en prognose.
Een recent gepubliceerd onderzoek bij 5204 vrouwen met een (niet gemetastaseerd) mammacarcinoom toonde aan dat een hoog gewicht op het moment van diagnose is geassocieerd met een kortere overlevingsduur. Bij gewichtstoename na het moment van diagnose werd een verhoogd risico op recidief en mortaliteit aangetoond.
 Er bestaan verschillende hypothesen over het onderliggende mechanisme van het gevonden verband tussen overgewicht en prognose.
Deze zijn voornamelijk gebaseerd op het feit dat gewichtstoename of obesitas gepaard gaat met hormonale veranderingen, onder meer toename van oestrogenen, IGF-1 en insuline en afname van geslachtshormoonbindend globuline. Er bestaat enig bewijs dat deze hormonale veranderingen een rol spelen in de initiatie en bevordering van borstkanker.
  Oorzaken van gewichtstoename
Welk mechanisme nu precies ten grondslag ligt aan gewichtsstijgingen bij borstkanker is nog niet geheel opgehelderd. Uit de literatuur komt naar voren dat er waarschijnlijk meerdere factoren een rol spelen.
Welke deze factoren zijn, wordt hieronder opgesomd.

Type behandeling en gewichtstoename
Veel vrouwen zijn bezorgd over het effect van tamoxifen op het gewicht. Echter, verschillende placebogecontroleerde studies hebben een verband tussen tamoxifengebruik en gewichtstoename niet ondersteund. Gewichtsstijging wordt wel vaak gezien als gevolg van adjuvante chemotherapie bij borstkanker.
Zo werd in een grote klinische trial een significante toename in gewicht gezien bij de patiënten die adjuvante chemotherapie kregen, terwijl het gewicht niet steeg bij diegenen die radio- of hormonale therapie ondergingen.
In andere onderzoeken werden soortgelijke resultaten gevonden. Het
is aannemelijk dat de mate van gewichtstoename wordt beïnvloed door soort chemotherapie, duur van de behandeling en wijze van toediening.

Over de invloed van radiotherapie op het gewichtsverloop is nog onvoldoende bekend.
In een followupstudie onder borstkankerpatiënten die radiotherapie
ondergingen werd op langere termijn (na radiotherapie) gewichtstoename gezien. Het bevorderende effect van corticosteroïden op het gewicht werd beschreven in slechts één kleinschalige studie.

Lichamelijke gevolgen van de behandeling en gewichtstoename
Enkele lichamelijke veranderingen ten gevolge van de behandeling voor borstkanker worden in verband gebracht met ongewilde gewichtsstijging. Voorbeelden zijn: een postmenopauzale status, vermoeidheid en een verlaagde schildklierfunctie, afname in vetvrije massa en rustmetabolisme. Verminderde lichamelijke activiteit gedurende de behandeling wordt de meest voor de hand liggende factor genoemd om de gewichtstoename bij kanker te verklaren.
Er zijn verschillende studies die het verband tussen lichamelijke inactiviteit en gewichtsstijging in deze patiëntengroep ondersteunen.

Overige factoren en gewichtstoename
Andere factoren die mogelijk bijdragen aan ongewenste gewichtstoename bij borstkankerpatiënten zijn een onstabiel gewicht voorafgaand aan de diagnose
en demografische verschillen. (Demografie beschrijft groepen mensen in termen van o.a. geslacht, leeftijd, burgerlijke staat, etniciteit en religie)

Daarnaast wordt de oorzaak van gewichtstoename bij borstkanker vaak
gezocht in een hypercalorische voeding. Onderzoek heeft echter niet bevestigd dat een te hoge energieinname bijdraagt aan de ongewilde gewichtsstijgingen bij borstkankerpatiënten. Toch kan deze oorzaak niet geheel uitgesloten worden, aangezien er sprake kan zijn van onderrapportage.
  Bron : Medisch Journaal, jaargang 34, nr 4, 'Ongewenste gewichtstoename bij en na borstkanker' R. van Lieshout, diëtist, dr. G. Schep, sportarts, dr. G. Vreugdenhil, internist, I. de Backer, bewegingswetenschapper en M. Bax, verpleegkundig specialist oncologie 

18:15 Gepost door Cancer Chick | Permalink | Commentaren (4) | Tags: overgewicht borstkanker |  Facebook |